Πρέσβης ή πρέσβειρα η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ; - Ο Γιώργος Μπαμπινιώτης δίνει την απάντηση
Τι αναφέρει ο κορυφαίος γλωσσολόγος για το πώς πρέπει να αποκαλείται η Αμερικανίδα διπλωμάτης.
Η έλευση της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ στην Ελλάδα έχει δημιουργήσει «πονοκέφαλο» σε όλους όσοι χρειάζεται να αναφερθούν στη νέα της ιδιότητα. Είναι η νέα πρέσβειρα ή η νέα πρέσβης των ΗΠΑ στη χώρα μας;
Ο πλέον κατάλληλος για να δώσει την απάντηση δεν είναι άλλος από τον Γιώργο Μπαμπινιώτη. Ο κορυφαίος γλωσσολόγος, με ανάρτησή του στο Facebook αφιερωμένη «στη νέα πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Ελλάδα», εξηγεί γιατί η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ είναι «πρέσβειρα» και όχι «πρέσβης».
Η ανάρτηση του Γιώργου Μπαμπινιώτη
Πώς θα πούμε στα ελληνικά την γυναίκα πρέσβη με θηλυκού γραμματικού γένους όνομα που να δηλώνει το αξίωμα με εύκολο στην χρήση και στην κλίση τρόπο; Θα πούμε η πρέσβειρα (πρβλ. η πρέσβειρα καλής θελήσεως, η πρέσβειρα της UNESCΟ). Η ονομασία πρέσβειρα είναι τίτλος, δεν είναι ανδρωνυμικό (Γιώργης - Γιώργαινα, πρόεδρος - προεδρίνα). Άρα δεν μεταβιβάζεται στην σύζυγο του πρέσβη.
Η σύζυγος του πρέσβη/πρεσβευτή είναι «η σύζυγος του πρέσβη/πρεσβευτή» ή (κατά το πρόεδρος - προεδρίνα «η σύζυγος του προέδρου») ως ανδρωνυμικό στον άτυπο οικείο λόγο μπορεί να λεχθεί «πρεσβευτίνα», όχι και «πρέσβειρα»!
Και επειδή λέμε την Κοινή Νέα Ελληνική ο πρέσβης - του πρέσβη, για την γυναίκα πρέσβη μπορούμε να πούμε η πρέσβης - της πρέσβη; Με τον όρο πρέσβειρα λύνουμε κι αυτό το πρόβλημα.
Από το Λεξικό μου των Δυσκολιών και των Λαθών:
«Σε σχέση με τη γυναίκα που κατέχει το αξίωμα του πρέσβη, μπορεί μεν να χρησιμοποιηθεί ο τύπος του αρσενικού η πρέσβης, αλλά είναι προτιμότερο να χρησιμοποιείται ο όρος πρέσβειρα. Έτσι θα αποφεύγεται η καταχρηστική χρήση του όρου πρέσβειρα, για να δηλώνει τη σύζυγο του πρέσβη (ο τίτλος δεν μεταβιβάζεται), καθώς και η δυσκολία να σχηματιστεί η γενική του πρέσβης ως θηλυκού (όχι: τα καθήκοντα της πρέσβη ή Τα εγκαίνεια έγιναν με την παρουσία της πρέσβη). Μπορεί να σχηματίσει μόνο γενική της πρέσβεως, δηλ. υποχρεωτικά με τον τύπο της λόγιας παράδοσης. Γενικά, ο όρος πρέσβειρα είναι τιμητικός (πβ. πρέσβειρα της UNESCO, πρέσβειρα καλής θελήσεως) και δηλώνει με ιδιαίτερη λέξη τη γυναίκα που ασκεί αυτά τα καθήκοντα».
